De crisis als versneller

woensdag 15 februari 2012

Brekend nieuws: de crisis is terug! Nederland blijkt al medio 2011 in een recessie te zijn beland. De export is gedaald, de huizenmarkt stort stukje bij beetje in, en ook de consumptie neemt af. Intussen maken we ons boos over 'de nieuwe Europeanen' of over meldpunten daarvoor. En Europa moet zich sowieso niet bemoeien met ons, wat is er nou mis met een begrotingstekort van 3,6 procent? Die knoflooklanden, die moeten een trap tegen hun souvlaki-kont krijgen!

Terwijl media en politici van de ene naar de andere zurige rel gaan, merk ik dat ondernemers en jongeren om mij heen volop aan de slag zijn. Terwijl de clichés ons in het publiek debat om de oren vliegen ('de crisis is ook een kans', 'allemaal de broekriem aanhalen', 'we hebben gewoon leiderschap nodig'), zijn het met name individuen die daadwerkelijk op een nieuwe manier werken - en daar behoorlijk succesvol mee zijn.

Voordat ik een paar concrete voorbeelden geef, een korte schets van de context van de huidige crisis. Die is in mijn ogen vooral een versneller van wereldwijde machtsverschuivingen die sinds de val van de Muur in 1989 in gang zijn gezet. Daar gaat mijn nieuwe boek ook over, De machteloze staat, dat 22 februari uitkomt. Het Westen is star, niet flexibel, geeft te veel geld uit en houdt vast aan oude structuren, zowel in de economie, in het openbaar bestuur als in de samenleving. Zie hoe krampachtig de politiek en het vakbondswezen vasthoudt aan bestaande rechten zoals pensioenleeftijd en ontslagbescherming. Kijk maar hoe weinig innovatief het Europese bedrijfsleven is en met welke legitimiteitsproblemen het 'maatschappelijk middenveld' te maken heeft.

Door de schuldencrisis, die een typisch westers fenomeen is, wordt de teloorgang van deze manier van werken en denken versneld. In plaats daarvoor komen nieuwe structuren, die vaak op een chaotische, individuele manier zijn georganiseerd. Dat zie je met name in de opkomst van zzp'ers (nu bijna 800.000 in Nederland, zo'n 10 procent van de beroepsbevolking), in de explosie van lokale en nationale maatschappelijke initiatieven, in het sociaal ondernemerschap dat nu echt van de grond komt, en in de toenemende populariteit van peperdure biologische producten. De mentaliteit achter dit werk-, leef- en consumptiegedrag is steeds dezelfde driver: ik kan beter vanuit mezelf dan vanuit bestaande organisaties tot ontwikkeling komen, ik wil zelf verantwoordelijk handelen naar de samenleving, mijn ecologische voetafdruk moet omlaag.

Deze crisis, kortom, versterkt het bewustzijn van individuele verantwoordelijkheid en dat je daar, mede dankzij de IT-revolutie, ook naar kunt hándelen.

Dat handelend vermogen doe ik nu ook in een 'slim partnerschap' (nog zo'n kernbegrip van de Nieuwe Wereld) met de Beurs van Berlage. Ik was op zoek naar een leegstaande ruimte om overdag gratis werkplekken aan te kunnen bieden aan sociale ondernemers, en 's avonds actieve programmering vanuit de netwerkgeneratie fysiek mogelijk te maken. De directie van de Beurs wilde experimenteren met Het Nieuwe Werken en zocht onder het mom van 'palazzo pubblico' (het oorspronkelijke ideaal van architect Berlage) naar manieren om verschillende groepen van de samenleving bijeen te brengen.

Het resultaat: het experiment 'Werk- en Denklab' dat we gezamenlijk uitvoeren in de Studioams, een tijdelijk lege ruimte van de Beurs van Berlage. In 210 m2 heb ik voor 1300 euro 35 gratis werkplekken, 8 stilteplekken en 2 vergaderzaaltjes gerealiseerd. De Studioams is makkelijk om te toveren in een trainings- en brainstormlocatie en je kunt er ook lezingen en brainstorms organiseren. De ruimte is gratis te huren voor armlastige maatschappelijke clubs en freelancers die niet meer op de bank thuis willen werken. Zo creëer ik in deze crisistijd tegen lage kosten een plek waar sociaal kapitaal tot stand komt, op een centrale plek die voor iedereen met ideeën te bereiken is.

Dus vergeet die broekriem en ga vooral in op de menselijke ontmoeting, en doe dat op plekken die nu leegstaan. Locaties genoeg zou ik zeggen: 7 miljoen vierkante meter staat stil!

Joop Hazenberg
Crisis Lover

Wie is Joop Hazenberg ?

Joop Hazenberg (1978) is schrijver en eigenaar van Change Generation.

www.changegeneration.nl/

More Columns